Her sabah hesabınıza 86.400 altın yatırılan bir bankanın olduğunu düşünün. Gün boyunca, bu altından istediğiniz kadar altını harcamakta veya harcamamakta serbest bırakıldınız. Ancak  bir tek koşulla, o gün size ayrılan altından harcamayı başaramadığınız kısmı, ertesi güne devretmiyor. Yani bir önceki altının tamamını harcamış veya hiçbir bölümünü harcamamış da olsanız, ertesi sabah bankanızın hesabında yine 86.400 altın olduğunu görüyorsunuz.

 

Kendinizi böyle bir durumla karşı karşıya bulsaydınız, acaba ne yapardınız? Birçok insan gibi bu kadar altını hergün harcamak için bir yol bulurdunuz herhalde. Acil ihtiyaçlarınıza öncelik vermeniz mantıklı bir yol olacaktır şüpesiz. Ancak sizden beklenen, bu altını hergün yatıracak bir yer bulup, iyi planlamayla uzun vadede en büyük getiriyi sağlamak olacaktır.

 

Farkında olsak da olmasak da, yaşamımızın her gününde bu durum geçerlidir. Zaman “banka”dır. Ve size her gün istediğiniz gibi harcayabileceğiniz 86.400 saniye verilir. Ve bu saniyeleri kullanmayı başaramazsanız, onları ebediyen kaybedersiniz.

***

 

O kadar da önemli değildir bırakıp gitmeler,
arkalarında doldurulması
mümkün olmayan boşluklar bırakılmasaydı eğer.

Dayanılması o kadar da zor değildir, büyük ayrılıklar bile,
en güzel yerde başlatılsaydı eğer.

Utanılacak bir şey değildir ağlamak,
yürekten süzülüp geliyorsa gözyaşı eğer

Yüz kızartıcı bir suç değildir hırsızlık,
çalınan birinin kalbiyse eğer.

Korkulacak bir yanı yoktur aşkların,
insan bütün derilerden soyunabilseydi eğer.

O kadar da yürek burkmazdı alışılmış bir ses,
hiçbir zaman duyulmasaydı eğer.

Daha çabuk unuturdu belki su sızdırmayan sarılmalar,
kara sevdayla sarıp sarmalanmasalardı eğer.

Belirsizliğe yelken açardı iri ela gözler zamanla,
öylesine delice bakmasalardı eğer.

Çabuk unutulurdu ıslak bir öpücüğün yakıcı tadı belki de
kalp, göğüs kafesine o kadar yüklenmeseydi eğer.

Yerini başka şeyler alabilirdi uzun gece sohbetlerinin,
son sigara yudum yudum paylaşılmasaydı eğer.

Düşlere bile kar yağmazdı hiçbir zaman,
meydan savaşlarında korkular, aşkı ağır yaralamasaydı eğer.

Su gibi akıp geçerdi hiç geçmeyecekmiş gibi duran zaman,
beklemeye değecek olan gelecekse sonunda eğer.

Rengi bile solardı düşlerdeki saçların zamanla,
tanımsız kokuları yastıklara yapışıp kalmasaydı eğer.

O büyük, o görkemli son, ölüm bile anlamını yitirirdi,
yaşanılası her şey yaşanmış olsaydı eğer.

O kadar da çekilmez olmazdı yalnızlıklar,
son umut ışığı da sönmemiş olsaydı eğer.

Bu kadar da ısıtmazdı belki de bahar güneşleri,
her kaybedişin ardından hayat yeniden başlamasaydı eğer.

Kahvaltıdan da önce sigaraya sarılmak şart olmazdı belki de,
dev bir özlem dalgası meydan okumasaydı eğer.

Anılarda kalırdı belki de zamanla ince bel,
namussuz çay bile ince belli bardaktan verilmeseydi eğer.

Uykusuzluklar yıkıp geçmezdi, kısacık kestirmelerin ardından,
dokunulası ipek ten bir o kadar uzakta olmasaydı eğer.

Issız bir yuva bile cennete dönüşebilirdi belki de,
sıcak bir gülüşle ısıtılsaydı eğer.

Yoksul düşmezdi yıllanmış şarap tadındaki şiirler böylesine,
kulağına okunacak biri olsaydı eğer.

İnanmak mümkün olmazdı her aşkın bağrında bir ayrılık gizlendiğine belki de,
kartvizitinde ‘onca ayrılığın birinci dereceden failidir’ denmeseydi eğer.

Gerçekten boynunu bükmezdi papatyalar,
ihanetinden onlar da payını almasaydı eğer.

Issızlığa teslim olmazdı sahiller,
Kendi belirsiz sahillerinde amaçsız gezintilerle avunmaya kalkmamış olsaydın eğer.

Sen gittikten sonra yalnız kalacağım.
Yalnız kalmaktan korkmuyorum da,
ya canım ellerini tutmak isterse…

Evet Sevgili,
Kim özlerdi avuç içlerinin ter kokusunu,
kim uzanmak isterdi ince parmaklarına,
mazilerinde görkemli bir yaşanmışlığa tanıklık etmiş olmasalardı eğer!

 

 

 

Anadoluya doğru yola çıkanlardan biri Ebul Hasan El Harakani Hazretleri. Mevlana ondan övgüyle bahseder. 1033 yılında Karstaki Yahniler dağında düşmana karşı savaşırken şehit düşer.

Kanatlanıp pervaz etmeyi, yükselip gökler ötesi alemlere varmayı kim istemez ki? Gönül Hayatında ‘tevhide ulaşmayı ve ruhani zevklere gömülüp gitmeyi kim arzulamaz ki? Duygu ve düşüncede saflaşıp özüne ermeyi, insani melekelerini geliştirip rabbanileşmeyi kim düşünmez ki? Elbette bunlar dünyaya geliş amacını bilen herkesin hayalidir. Ama herkes böyle olmayı başaramıyor. Çünkü; cismani zevklerden sıyrılıp behimi arzulara başkaldırmak, binbir kötü duygulardan geçerken bedeni hazlara “Evet” dememek, bir çocuk gibi şu dünyanın çamuruna batmamak kolay olmuyor. Evet… İnsanın yürüdüğü yolda veya yolun sonunda “Esfele-i safilin” de var, “Âlâ-yı illiyyîn” de var, şeytanı şeytanlıkta geri bırakmak da. Tıpkı Efendimizin (sas) sevgisi ile kalbi dopdolu olan Ebul Hasan El Harakani Hazretleri gibi. O meleklerin ulaşamadığı ufuklara ulaşanlardan. O sadece Peygamberimizin izini takip ederek insanlığa iyiliği tavsiye edip kötülükten men etmek için Horasandan hicret edenlerden biri.

 

Ebul Hasan El Harakani Hazretleri… O Selçukluların Anadoluya girişini kolaylaştırmak için yola koyulanlardan biri. 1033 yılında Karsta bulunan Yahniler dağında düşmana karşı savaşırken şehit düşüyor. Harakani Hazretleri öyle bir hayat yaşadı ki, ölümünden sonra gelen Mevlânâ Celaleddin-i Rumi Hazretleri gibi birçok zat kendisinden övgüyle bahseder. Hatta asrın müellifi, Ebul Hasan El Harakani Hazretlerini, ölmelerine rağmen halen yeryüzünde tasarrufu devam eden beş büyük zattan biri olarak ifade eder. Çünkü; O daha dünyada iken ahireti görmeyi başardı. İnsanların imanlarının kurtuluşuna hizmet etmeyi varlığının gayesi olarak gördü. Birçok ulema gelip geçmiştir şu hayattan ama en önemli beş büyük zattan sayılmasına rağmen Harakani Hazretleri çok az kişi tarafından biliniyor.

 

Mevlânâ Celaleddin-i Rumi ve Bediüzzaman Said Nursi kaynaklarında ve sohbetlerinde Hasan Harakaniden övgüyle bahsediyorlar. Ebul Hasan Harakani evliyanın büyüklerinden, insanları hakka davet eden ve kendilerine Silsile-i Aliyye adı verilen büyük alim ve velilerin altıncısıdır. Zamanın hükümdarı Sultan Mahmud-i Gaznevi, onun sohbetinde bulundu. Hatta Ebul Hasan Harakaninin ona bir de hırkasını hediye ettiği bizlere rivayet ediliyor. 963 ile 1033 yılları arasında yaşayan Ebul Hasan Harakani Hazretlerinin asıl ismi Ali b. Ahmet b. Caferdir. Mevlânâ Mesnevisinde ise “Ebul Hüseyn” diye geçer. Prof. Dr. Reynold Nicholson, Mevlânânın Mesnevisine yazmış olduğu şerhte şunlara dikkat çekiyor: “Mevlânâ Celaleddin-i Rumi şiirlerinde her ne zaman “Şeyh-i Din” kavramını kullanırsa bundan amacı Şeyh Ebul Hasan Harakani olmuştur.” Yine Mevlânâ birçok sohbetinde “Bizim söylediklerimiz Ebul Hasan Harakaniden aldıklarımızdan başka bir şey değildir.” diye belirtiyor.

 

Ebul Hasan Harakaninin tasavvufi anlayışında muazzam bir insan sevgisi hakimdir. İnsanlara hizmeti kendi varlığının gayesi olarak kabul etmiştir. “Allahım; Keşke ben ölseydim de, başkaları ölümü tatmasaydı” veya “Keşke bütün yaratılmışların cezasını bana çektirseydiler de, onlar cehenneme gitmeseydiler” sözleri bunun en açık örnekleridir. Hasan Harakani mükemmel bir ruh inceliğine sahipti; “Allahım gariplerin benim tekkemde ölmelerine müsaade etme. Zira Ebul Hasanın tekkesinde bir garip öldü derlerse, ben o garibin ölümüne tahammül edecek güce sahip değilim” şeklinde Allaha yalvarıyor. Ebul Hasan Harakani Hazretlerinin irfani açıklamalarını oluşturan “Nurul Ulum isimli eseridir. Bu yazma tek nüsha halinde Britanya Müzesi kütüphanesinde bulunuyor. İlk olarak 1914 yılında İngilizce olarak Prof. Dr. Reynold Alleyne Nicholsonun “The Mystics of İslam” isimli eserinde bir bölümünü tercüme ederek kitabının 5. bölümü olan “Veliler ve kerametler” kısmında yayınlanmıştır. Yine Rus tarihçisi Vasiliy Vladimiroviç Bartoldsda bu eseri, 1929da Rusça ‘İran adlı dergide yayınlamıştır.

Harakani Hazretlerinden çağımıza bir ders

Ebu Hasan Harakani, çağdaş olduğu Ebul Hasan Kureyşi, Ebul Abbas Kassab, Ebu Said, El-Miheni gibi mutasavvıflarla, Gazne Hükümdarı Sultan Mahmud gibi devlet ricaliyle, İbni Sina gibi felsefe ve tıp otoriteleriyle görüştü. Sultan Alparslanın Karsı fethinden (1064) 32 yıl ve Hoca Ahmed Yeseviden yaklaşık bir asır önce Anadoluya müridleriyle gelen Ebul Hasan Harakani, Anadolunun manevi fütuhatının Alperenlik ruhuyla ilk tohumlarını atmış ve ondan sonra Anadoluya gelen Ahmed Yesevinin müridleri Doğuda bu tohumları yeşertmiş ve Anadolu içlerine ilerleyerek buralara yeni tohumlar serpmişlerdir. Ebul Hasan Harakani 1033 yılında Karsta Yahniler dağında şehit düşüyor. Hicri 421-429 yılları arasındaki Kars muharebelerine müridleriyle birlikte katılan Ebul Hasan Harakani, sağ bacağından ve sol omuzundan yara alarak kan kaybından şehadete ulaşıyor. Ebul Hasanın Kars şehrinde türbesinin bulunması, türbedeki kitabenin kendisinden bahsetmesi onun burada şehit düştüğünü ıspatlıyor. Evliya Çelebi seyahatnamesinde 1579da 3. Muradın Lala Mustafa Paşayı İrandan gelebilecek saldırılara karşı Kars Kalesini inşa için gönderdiğinde, Ebul Hasan Harakaninin de türbesinin yeniden inşa edildiği belirtiliyor.

 

“Şu iki kişinin çıkardıkları fitneyi, şeytan bile çıkaramaz: Dünya hırsına sahip alim ve ilimden yoksun sofi” diyerek asrımıza bir ders veren Hasan Harakani, “Nimetlerin en iyisi çalışarak kazanılandır.” demekle de 10. asır öncesinden çalışmanın ve helal lokma yemenin önemini vurguluyor. Meleklerden daha üst mertebeyi kazanmış bu büyük zatların himmeti bitmez, bu dünyadan göçseler bile. Çünkü onlar bu dünyada iken de ahireti görmeyi başarmışlardı. O veya onlar Allah ve Resulünün sevgisini bütün dünyaya yaymaya çalıştılar, sevgi dolu ve aydınlık bir dünya için. Her Müslüman da tıpkı onlar gibi barışın ve huzurun teminatı olmalıdır..

 

 

 

 

 

Birçok değişik kültürü bağrında taşıyan Anadolu adeta bir tarih kitabı. Ama ne yazık ki bize miras olarak kalan tarihi değerleri ve yapıları gereği gibi muhafaza edemiyoruz

 

Bir anıt bazen bir tarihin doğuş yeri olduğu gibi bazen de bir medeniyetin yokoluş izlerini taşıyabiliyor. Bunlardan birisi de Kars–Ermenistan sınırındaki “Ani” ören şehri.
Ani ören şehrinin kuruluşu milattan önce 130′lu yıllara dayanıyor. İlk sakinleri Asya kökenli Kamsenakarlar. Ani’deki asıl yerleşim ise M.S. 770′li yıllarda bölgedeki en büyük Ermeni Beyliği olan Bagrati Ermenileri tarafından başlatılmış ve Ani Ermenilere uzun yıllar başkentik yapmış. Ermenilerin buradaki yaşamları 1064 yılında Sultan Alparslan’ın Ani’yi fethiyle son bulmuş.

1995 yılında Kültür Bakanlığı tarafından restorasyon çalışması başlatılan ancak yarım kalan Ani harabelerine özellikle Ermenilerin ilgi göstermesi dikkat çekici. Amerika ve Uzakdoğu ülkeleri ile İsrailli ziyaretçileri de var Ani’nin.

Ani harabelerinin Ermenistan ile sıfır sınır olması buraya ayrı bir önem kazandırıyor. Eğer bir gün yolunuz düşerse Ermenistan’a ait nöbetçi kulelerini ve karakollarını görebilirsiniz. Diğer bir önemli özelliği de tüm milletlerin varlığının Ani şehrinde hissedilmesi. Yedi adet giriş kapısı bulunan Ani kentinin bu günkü dış surları M.S 987—997 yılları arasında 2. Sembat tarafından yaptırılmış. Daha sonra Şeddatlılar düzlükte kalan kısımları Selçuklu motifleri ile süslü bir sur ile takviye etmişler.

Timur idaresine geçen Ani, eyalet merkezi olmuş, Moğol istilasında büyük tahribat görmüş. Kimi kaynaklara göre; 1124′te Gürcüler, 1226′da da Harzemşahlar Ani’yi bir süre kullanmış. Diğer bir söylentiye göre ise, 1219 yılında deprem sonucu yıkılmış. Ancak bu tarihten sonraya ait yaşam belirtileri bu söylentiyi doğrulamıyor. Amerika’da yapılan tarihi eser dalındaki bir araştırmada Kars’ta bulunan İpek Yolu’nun da geçtiği Ani harabeleri dünyada 51. sırada yer alarak 250 milyon dolar ödül aldı.

Ani’de önemli yapıtlar arasında; Ebul Muemmeran Camii, Selçuklu Sarayı, Kemserekanlı Kilisesi, Şirli Kilisesi, Genç Kızlar Kilisesi, Kız Kulesi, Mikdat Türbesi, Keçel Kilise, Abughamrent Gregor Kilisesi, Fethiye Camii, Senato Binası, Kervansaray Kilisesi, Selçuklu Hamamı, Menuçehr Camii, surlar ve kapılar bulunuyor. Turizm açısından önemli bir potansiyeli bulunan Ani şehri şu anda yanlızlığa terkedilmiş durumda.

Yasak bölge

Zamanında yeterince korunmayan Ani harabeleri define bulmak umuduyla delik deşik edilmiş. Bugün ise ziyaret edebilmek için bir kaç kurumdan izin almak gerekiyor.

 

Ani harabelerinin bir başka özelliği ise, 1071 yılında henüz Malazgirt Zaferi kazanılmadan önce Türklerin 1064 yılında buradan Anadolu’ya girmeleri. 1064 yılında Sultan Alparslan’ın Ani kentini fethederek Anadolu’nun kapılarının açıldığını belirten Karslılar, Malazgirt’e verilen unvanın Kars’a verilmesini istiyorlar.

Bir kültürler ve milletler resm—i geçidini görmüş olan Ani’de ilginçlikler ve güzellikler oldukça fazla. Burayı gelip görmek herşeye değer…

 

 

 

 

 

 

 

Nepal’de ölüler yakılıyor. Mezarlıklar yerine, ölüleri yakma yerleri var. Bunların hepsi akarsu kenarlarında inşa edilmiş; çünkü cesetlerin külleri suya dökülüyor. Normalde 5 dolara ceset yakmak mümkün iken, mafya grupları, ceset yakmak için kullanılan odunların fiyatlarını artırdığı için parası olmayanlar ölülerini topladıkları tahta parçaları ve çalı çırpı kullanarak nehrin kıyısında yakıyorlar. Törende, ilk ateş ağızdan veriliyor; babayı mutlaka büyük oğul yakıyor. Oğlu tarafından yakılamayan bir baba cennete gidemiyor.

 

 

 

Nepal her ne kadar Hindistan’ın bir parçası gibi görünse de kendi başına bir ülke. Ama Hindistan ne kadar zengin ise Nepal o kadar fakir. Nepal, ‘dünyanın damı’ olarak adlandırılıyor. Muhteşem doğal güzellikleri ve kültürel zenginliğiyle dünyanın büyük ilgisini çekse de, geri kalmışlıktan kurtulamıyor. Yüzlerce yıldır hanedanlık tarafından yönetilmesine rağmen, ABD burada da belirleyici bir konumda ve kralı destekliyor. İşsizlik ve yoksulluğun pençesinde bir ülke olan Nepal’de, işçi sınıfı daha çok büyük kentlerde görülebiliyor. Ülkenin büyük bölümünü kırsal alanlar oluşturuyor. Sanayi ise yok denecek kadar az ve işsizlik problemi çok fazla. Turistlerin sağladığı ekonomik potansiyelle ayakta durmaya çalışıyor. Dünyanın her tarafından akın akın insanlar bu gizemli ülkeyi gezmek için geliyor. Buna rağmen ekonomik sıkıntıları fazla olan halk, çok zor şartlarda yaşam mücadelesi veriyor.

 

 

İnsanların yaklaşık yüzde 30′u sokakta doğuyor, sokakta yaşıyor ve sokakta ölüyor. Başkent Katmandu’da en işlek caddelerde bile kaldırımlarda ve yol kenarlarında yatan insanlara rastlamak mümkün. 23 milyon nüfusa sahip Nepal’in vatandaşlarından yaklaşık 5 milyonu, başka ülkelerde ekmek parası kazanmaya çalışıyor.

 

 

Nepal’de, binlerce sözde tanrı ve yüzlerce din var. Nepal’de çoğunlukla Hinduizm ile Budizm birbirine karışmış. Nepal halkı, önüne hangi tapınak çıkarsa orada dua ediyor ve oranın tanrısına tapınıyor. Nepal’de ölüler yakılıyor. Mezarlıklar yerine, ölüleri yakma yerleri var. Bunların hepsi akarsu kenarlarında inşa edilmiş; çünkü cesetlerin külleri suya dökülüyor. Normal olarak 5 dolara ceset yakmak mümkün iken, mafya grupları, ceset yakmak için kullanılan odunların fiyatlarını artırdığı için parası olmayanlar ölülerini topladıkları tahta parçaları ve çalı çırpı kullanarak hemen nehrin kıyısında yakıyorlar. Asıl ölü yakma yerlerini kullanamıyorlar. Nepallilere göre; insan en çok günahı ağızdan işlediği için, ilk ateşi ağızdan veriliyor; babayı mutlaka babanın en büyük oğlu yakması gerekiyor. Bu çok mühim, oğlu tarafından yakılamayan bir baba cennete gidemiyor. Onun için erkek çocuğu olmayan bir kadın hiç makbul değil, adeta ailenin yüz karası sayılıyor.

 

 

Bir de, ilginç makyaj ve kıyafetlerle tapınaklarda beslenen, sadakalarla yaşayan din adamları var. Nepal’de bu din adamları yakılmıyor, öldüklerinde gömülüyorlar. Çünkü; onlara göre bu din adamları zaten cennetlik ve yakılmaya ihtiyaçları yok. Yakılma hadisesinin yarım asır önce daha korkunç biçimde yaşandığı ifade ediliyor. 1950 öncesinde ölen bir erkeğin cesediyle beraber eşi de canlı olarak yanına bağlanarak yakılıyormuş. Ancak kadınlarda yaşanan canlı yakılma korkusu yüzünden meydana gelen bunalımlar üzerine, halk tarafından tanrı olarak kabul edilen kral tarafından yasaklanmış. Buna rağmen, kocasının cesediyle beraber yakılmayı isteyen kadınların da mevcut olduğu anlatılıyor. Bunlara halen kırsal kesimlerde rastlanabiliyor. En makbul olanı, başkent Katmandu’da merkez tapınakta bulunan nehrin kıyısında yakılmak. Her gün yüzlerce ceset yakılmak için buraya getirildiği için, şehrin üstünde duman ve yanan et kokusu eksilmiyor. Nehre bir taraftan küller atılırken diğer taraftan insanlar bu sularda yıkanıyor.

 

 

Buna, Sati (dul yakma) diyorlar. Efsaneye göre binlerce sene önce Sati adlı bir Mihrace karısı, kocasının ölümüne o kadar çok üzülmüş ki adamın cesedi yakılırken çıkmış ateşin üstüne bağdaş kurmuş ve diri diri yanmış. Ondan sonra da bu adet dini bir vecibe halini almış. Kocası ile beraber yakılan kadının 35 milyon sene cennette yaşadığına inanılıyor. Eğer koca, uzak bir yerde ölüp yakılmış ise kadın tek başına yanıyor ve o zaman da cennette yaşama müddeti 65 milyon seneye çıkıyor.

 

 

 

 

Nepal’de ibadet çeşitleri oldukça fazla. Her köşe başında bulunan putlara ve heykellere bir avuç pirinç, birkaç yaprak çiçek atıyorlar. Bir de silindir şeklinde dua tekerlekleri var. Bu nesneleri çevirerek ibadet ediyorlar. Üzerlerinde ve içlerinde sözde dualar kazılı olan bu tekerlekler döndükçe dua etmiş oluyorlar. Tapınakların önündeki çanları arada bir çalmak da kötü ruhları kovduğu için bir nevi ibadet sayılıyor. Birçok tapınağın içine kimse giremiyor. Senede bir, vazifeli bir adam içeriden sözde tanrıyı çıkartıyor, onu tahta tekerlekli bir arabaya bindirip binanın etrafında dolaştırıyorlar. Bu merasime milyonlarca insan katılıyor. Çok fakir olan Nepal ahalisi, bu tapınakları ve oradaki heykelleri altınla kaplamak, mücevher ile süslemek için hiçbir fedakârlıktan kaçınmıyor. Nerede ise kendileri yemiyor, tanrılara yediriyorlar.