Birçok değişik kültürü bağrında taşıyan Anadolu adeta bir tarih kitabı. Ama ne yazık ki bize miras olarak kalan tarihi değerleri ve yapıları gereği gibi muhafaza edemiyoruz

 

Bir anıt bazen bir tarihin doğuş yeri olduğu gibi bazen de bir medeniyetin yokoluş izlerini taşıyabiliyor. Bunlardan birisi de Kars–Ermenistan sınırındaki “Ani” ören şehri.
Ani ören şehrinin kuruluşu milattan önce 130′lu yıllara dayanıyor. İlk sakinleri Asya kökenli Kamsenakarlar. Ani’deki asıl yerleşim ise M.S. 770′li yıllarda bölgedeki en büyük Ermeni Beyliği olan Bagrati Ermenileri tarafından başlatılmış ve Ani Ermenilere uzun yıllar başkentik yapmış. Ermenilerin buradaki yaşamları 1064 yılında Sultan Alparslan’ın Ani’yi fethiyle son bulmuş.

1995 yılında Kültür Bakanlığı tarafından restorasyon çalışması başlatılan ancak yarım kalan Ani harabelerine özellikle Ermenilerin ilgi göstermesi dikkat çekici. Amerika ve Uzakdoğu ülkeleri ile İsrailli ziyaretçileri de var Ani’nin.

Ani harabelerinin Ermenistan ile sıfır sınır olması buraya ayrı bir önem kazandırıyor. Eğer bir gün yolunuz düşerse Ermenistan’a ait nöbetçi kulelerini ve karakollarını görebilirsiniz. Diğer bir önemli özelliği de tüm milletlerin varlığının Ani şehrinde hissedilmesi. Yedi adet giriş kapısı bulunan Ani kentinin bu günkü dış surları M.S 987—997 yılları arasında 2. Sembat tarafından yaptırılmış. Daha sonra Şeddatlılar düzlükte kalan kısımları Selçuklu motifleri ile süslü bir sur ile takviye etmişler.

Timur idaresine geçen Ani, eyalet merkezi olmuş, Moğol istilasında büyük tahribat görmüş. Kimi kaynaklara göre; 1124′te Gürcüler, 1226′da da Harzemşahlar Ani’yi bir süre kullanmış. Diğer bir söylentiye göre ise, 1219 yılında deprem sonucu yıkılmış. Ancak bu tarihten sonraya ait yaşam belirtileri bu söylentiyi doğrulamıyor. Amerika’da yapılan tarihi eser dalındaki bir araştırmada Kars’ta bulunan İpek Yolu’nun da geçtiği Ani harabeleri dünyada 51. sırada yer alarak 250 milyon dolar ödül aldı.

Ani’de önemli yapıtlar arasında; Ebul Muemmeran Camii, Selçuklu Sarayı, Kemserekanlı Kilisesi, Şirli Kilisesi, Genç Kızlar Kilisesi, Kız Kulesi, Mikdat Türbesi, Keçel Kilise, Abughamrent Gregor Kilisesi, Fethiye Camii, Senato Binası, Kervansaray Kilisesi, Selçuklu Hamamı, Menuçehr Camii, surlar ve kapılar bulunuyor. Turizm açısından önemli bir potansiyeli bulunan Ani şehri şu anda yanlızlığa terkedilmiş durumda.

Yasak bölge

Zamanında yeterince korunmayan Ani harabeleri define bulmak umuduyla delik deşik edilmiş. Bugün ise ziyaret edebilmek için bir kaç kurumdan izin almak gerekiyor.

 

Ani harabelerinin bir başka özelliği ise, 1071 yılında henüz Malazgirt Zaferi kazanılmadan önce Türklerin 1064 yılında buradan Anadolu’ya girmeleri. 1064 yılında Sultan Alparslan’ın Ani kentini fethederek Anadolu’nun kapılarının açıldığını belirten Karslılar, Malazgirt’e verilen unvanın Kars’a verilmesini istiyorlar.

Bir kültürler ve milletler resm—i geçidini görmüş olan Ani’de ilginçlikler ve güzellikler oldukça fazla. Burayı gelip görmek herşeye değer…